Yatırımcılar, cuma günü Suudi Arabistanda yapılacak Öfke Günü yürüyüşü öncesi diken üstünde. En büyük petrol ihracatçısı ülke karışırsa yeni petrol şoku kapıda.
MİLLİYET
Son dönemde yatırımcıların en yakından takip ettiği emtia haline gelen ham petrolün fiyatı iki günlük düşüşün ardından dün yine arttı. Libyada Kaddafi ve karşıtları arasındaki çatışmalar sürse de Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünün (OPEC) sessiz sedasız üretimi artırmasına rağmen yükseliş sürdü. Dünkü işlemlerde Brent petrolünün varili 115.57 dolara çıktı. Ancak yatırımcıların tedirginliği sürüyor ve kolay kolay da geçeceğe benzemiyor. Dünyanın 1972de Arap ülkelerinin başlattığı petrol ambargosu, 1978 İran Devrimi ve 1990da Irakın Kuveyti işgal etmesine benzeyen yeni bir petrol şokuyla karşı karşıya olup olmadığı en çok tartışılan konu.
Bunun en önemli nedeni ise Cuma günü dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistanda düzenlenecek büyük Öfke Günü yürüyüşü. Suudi Arabistanda da Tunus, Mısır ve Libya benzeri bir karışıklık ortaya çıkarsa 1970lerin son yarısındaki gibi bir petrol şoku yaşanması kaçınılmaz.
Risk analizleri yapan Eurasia Groupun petrol uzmanı Greg Priddy, Diğer ülkelerin Libyadan farklı koşulları var ancak petroldeki risk priminin bölgedeki istikrarsızlığa bağlı olarak birkaç ay yüksek seyretmesi olası görünüyor dedi.
Ülke dışında depo
Kuzey Afrika, dünyanın tükettiği petrolün ancak yüzde 5ini üretiyor. Ancak durum Ortadoğu için farklı. Suudi Arabistanın önderliğinde bu bölge dünya petrolünün yüzde 30unu temin ediyor. Suudi Arabistanın bir özelliği de en fazla yedek kapasiteye sahip olması.
OPEC ülkelerinin yedek kapasitesinin günlük 4-5 milyon varil olduğu tahmin ediliyor. Bunun 3-3.5 milyon varilini ise Suudi Arabistan sağlayabilir. Hatta, Libyanın ihracatı kesilince günde 600 bin varil ekstra ihracat gerçekleştirerek bu açığın yarısını telafi etti. Suudilerin Petrol Bakanı Ali Naimi, dün, Mısır, Hollanda ve Japonyada ayrıca stratejik rezerv biriktirmeye başladıklarını söyledi. Ancak protesto gösterileri bir ayaklanmaya dönüşürse ve ülke karışırsa bu rezervler de dünyayı yeni bir petrol şokundan kurtaramayabilir.




Fiyatta gerileme hemen beklenmiyor
Analistler, petrol fiyatlarında yakın vadede bir gerileme beklemiyor. Finansonlineın 7 uzmanının katılımyla yapılan ankette katılımcıların tahmini, ABD ham petrolün mart ayı sonu için ortalama varil fiyatının 105 dolar, 2011 genelinde ise 101 dolar olacağı yönündeydi. Aynı tahminler Brent petrolü için ise mart ayı için 116 dolar ve yıl geneli için 107 dolar olarak gerçekleşti.
Anket sonuçlarına göre petrol fiyatlarının yönü için önümüzdeki dönemde Suudi Arabistan ve İrandaki gelişmeler kilit olacak. Ancak daha da önemlisi petroldeki güçlü seyir, Türkiyenin zayıf noktası olarak görülen cari açığı açısından risk.
Petroldeki her 10 dolarlık artış Türkiyenin cari açığında 4 milyar dolarlık artış anlamına geliyor. Anketi yanıtlayan uzmanlar, Merkez Bankasının para politikasında sıkılaşma adımlarını öne çekme ihtimalinin de arttığına dikkat çekti.
Fitch uyardı
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, petrol fiyatları yüksek seyretmeye devam ederse Türkiyenin kredi notunun yatırım yapılabilir seviyeye yükselmesinin biraz daha zor olduğunu açıkladı. Fitch, cari açığın Türkiye açısından bir zayıflık olduğuna dikkat çekerek Merkez Bankasının harekete geçmekte geç kaldığını, bunun da endişeleri artırdığını söyledi.