Referandum sonucunun ekonomiye etkileri

Anayasa halk oylamasına şunun şurasında dokuz gün kaldı; yani göz açıp kapayıncaya kadar (araya bayram da girdiği için) kendimizi sandık başında bulacağız ve görüşümüzü kullanacağımız oyla söyleyeceğiz.

Ertuğ YAŞAR / REFERANS GAZETESİ

Halk oylamasının politik tarafı bizi pek ilgilendirmiyor; zaten o konu bizim uzmanlık alanımız da değil. Ama halk oylaması sonucunun ekonomi üzerine etkileri bizi ilgilendiriyor. Halk oylamasında çıkacak sonuca göre ekonomide bazı farklı gelişmeler olabilir.

Son hafta içinde yapılan kamuoyu araştırmalarına göre, yüzde 11 dolayında kararsızlar oranıyla birlikte, hâl⠑evet’ ve ‘hayır’ oyları birbirinin çok yakınında çıkıyor. Yani son hafta içinde çok önemli bir olay olmazsa (ki AKP’nin BDP açılımı ile olabilir), halk oylaması günü baş başa giden bir yarış göreceğiz.

İzin verirseniz, halk oylamasında olabilecek beş olası sonuca göre, bu oylamanın ekonomi üzerindeki olası etkilerini tartışalım.

‘Güçlü evet’: Eğer anayasa değişiklik paketi yüzde 60 ve üzerinde bir evet oyu alırsa, bu durum AKP’ye olan politik güvenin işareti olarak algılanacaktır. Böyle bir durumda ekonomiye olan güven artar; faizler biraz daha düşer (50–100 baz puan), TL biraz daha değerlenir (yüzde 3-yüzde 5 dolayında), Borsa çıkışını sürdürür.

‘Evet’: Eğer anayasa değişiklik paketi yüzde 53-59 arasında bir evet oyu alırsa, bu durum yine AKP’ye ve özellikle Tayyip Bey’e olan güvenin işareti olarak algılanacaktır. Ekonomik etkileri ‘güçlü evet’ durumuna yakın olur. Yani TL değerlenir; faizler düşer; borsa yükselişini kesmez.

‘Zar zor evet’: Eğer anayasa değişiklik paketi yüzde 53′ün altında bir oranla kabul edilirse, bu durum genel olarak olumsuz algılanabilir (AKP’nin ve Tayyip Bey’in bu kadar çalışma, çaba, politik rüşvet, baskı ve hatta ‘tehdidine’(!) karşın ancak zar zor evet çıkması). Bu sonuç TL’nin değerinin az da olsa sorgulanmasını ve kısa dönemde faizlerde bir risk primi artışı olmasını getirebilir. Yani Türkiye’nin diğer gelişmekte olan ülkelerden olumlu anlamda ayrışması sona erebilir.

‘Hayır’: ‘Zar zor evet’ durumu gibi ‘hayır’ durumu da AKP için önemli bir başarısızlık olarak görülür (ama bizce muhalefete de başarı yazılmaz). Bu olasılıkta Türkiye’nin genel seçime kadar olan dönemde mali istikrarı koruyacağına olan uluslararası güven azalabilir. TL’nin devalüe olma şansı artar, faizler yükselir, borsa ciddi bir soluklanma dönemine girer.

‘Güçlü hayır’: Gerçekleşmesine pek olasılık vermesek de evet oylarının yüzde 45′in altında kalması durumu uluslararası yatırımcılar için ciddi anlamda alarm zillerini çaldırır. En geç temmuz ayında yapılması gereken genel seçimlere kadar Türkiye’nin mali istikrarı koruyamayacağı ve düşüş eğiliminde olduğu algılanan AKP’nin seçim kazanmak için popülizme çok daha fazla sarılacağı görüşü egemen olur. Hatta uluslararası konjonktüre göre Türkiye’den bir sermaye çıkışı (kısa dönemli portföy yatırımları yani sıcak para çıkışı) yaşanabilir. TL devalüe olur, dolar 1,55′i aşar ve 1.60′a doğru yürür; euro 2.00′ı aşar. Borsa soluklanmakla kalmaz aşağı doğru da gidebilir. (Banka hisseleri konusunda algılamaya bağlı olarak borsanın performansı farklı da olabilir!)

Tabii biz bütün bu olası senaryoları ekonomistlerin söylemeyi çok sevdiği ‘ceteris paribus’ (diğer her şey aynı kalmak kaydı ile) varsayımı ile yaptık.

Bu varsayım çok da doğru olamayabilir. Örneğin hemen halk oylaması ardından Tayyip Bey erken bir genel seçim ilan edebilir (1987′de politik yasakları kaldıracak halk oylaması gecesi Turgut Özal’ın yaptığı gibi). Ya da uluslararası konjonktürde ikinci dip olarak adlandırılan ekonomik çalkantı başlayabilir. Ya da bizim şu anda öngöremediğimiz ancak Türk politik ve ekonomik yaşamını (olumlu ya da olumsuz) çok etkileyecek bir gelişme olabilir.

Eğer böyle bir gelişme olursa, yukarıdaki halk oylamasının olası ekonomik etkileri yorumumuz da değişebilir; ki biz sonbaharda Türkiye’de ya da dünyada böylesi bir ‘majör’ konjonktür değişikliği bekliyoruz.

Benzer Borsa Haberleri

• Dünya devinden çarpıcı rapor (0)
  ABD ve Avrupa yerinde sayarken Türkiyede emlak fiyatı tırmanıyor....
• Çin`in döviz rezervleri 2,4 trilyon dolar (0)
  Çin'in döviz rezervleri 2,4 trilyon dolara yükseldi. Çin Merkez Bankası, döviz rezervlerinin, geçen yıl 453 milyar dolar artış göstererek 2,4 trilyona ulaştığını bildirdi.Küresel k...
• Coca-Cola İçecek’te yeni CEO dönemi (0)
  Coca-Cola İçecek’te, 1 Ocak 2012’den geçerli olmak üzere Damian Gammell CEO ve Murahhas Aza olarak atandı....
• Vergi borcu olanlara müjde (0)
  Vatandaşın emlak vergisi ve su borcuna da ödeme kolaylığı geliyor. ...
• Vestel dünyadaki en büyük mağazasını Bakü’de açtı (0)
  Vestel, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de bin metrekare genişliğinde alana sahip yeni mağazasını açtı....