Yen`zedeler

Türkiye’de ‘zede’ edebiyatı çok sevilir. İnsanlar başlarına bir iş gelince hemen arkalarına devletin desteğini almak isterler. Bizi birileri kurtarsın isterler. Sanırım bunun asıl nedeni de Türkiye’de (demokratik) toplum bilincinden daha çok ümmet bilincinin yerleşik olmasıdır.

Ertuğ YAŞAR / REFERANS GAZETESİ

Benim bildiğim kadarıyla ‘zede edebiyatı’ 1990′larda emlakzede ve dövizzedelerle başladı. Aldıkları döviz kredileri aslında ucuz faizli olan tüketiciler, döviz kuru bir anda patlayınca mağdur olduklarını öne sürdüler. Eh ortada mağdur varsa devlet de kurtarıcı olarak ortaya çıkmalıdır değil mi?

Şimdilerdeyse ‘yen’zedelerin varlığından söz ediliyor. Yani Japon Yeni ile kredi almış (özellikle de uzun dönemli konut kredisi) ama şimdi YEN çok değerlendiği için bu krediyi nasıl ödeyeceğini kara kara düşünenler.

Dünyada finansçılar her zaman çok yaratıcıdır. Her olanakta para kazanacak yeni yöntemler yaratırlar. Bunun için tabii ki onları suçlamıyoruz; hatta tebrik bile ediyoruz.

İşte bu finansçılardan Türkiye’de olanlardan bazıları, 2000′li yıllarda düşük faizli uzun dönemli konut kredisi kullandırmanın yolu olarak döviz kredilerini ortaya attılar. Ama bu dövizler her zamanki bilinen dövizler, yani dolar ya da euro değildi. İsviçre Frankı ya da Japon Yeni idi.

Tabii ki İsviçre de Japonya da dünyanın en güçlü ekonomilerine sahip ülkelerinden ikisidir ve paraları da hiçbir biçimde ‘dandik para’ değildir. İsviçre Frankı da Japon Yeni de euro ve dolar kadar ‘hard currency’ (sağlam para) adını alırlar.

O zamanlar TL faizleri aylık yüzde 1,5 ile yüzde 2,0 arasındayken, Japon Yeni ve İsviçre Frankı ile aylık yüzde 0,5′in altında bir faizle kredi almak olasıydı. Yani faiz olarak üç, belki de dört kat kazanç vardı. Tek risk, TL’nin hızla devalüe olmasıydı.

Aslında bu risk hem gerçekleşti hem de gerçekleşmedi. Çünkü ekonomik çalkantı dönemlerinde TL gerçekten aşırı devalüe oldu. Ama kısa zaman sonra o devalüasyon geri geldi. Yani belki birkaç ay yüksek kurdan ödeme yapıldı; ama sonra kur geri geldi.

Ta ki son zaman kadar…

Çünkü son aylarda Japon Yeni diğer dövizlerden bağımsız olarak hızla değer kazanmaktadır. Örneğin dolara karşı tarihinin en yüksek değeri olan 84 yen=1 dolar paritesine geldi (Yende birim 1 değil 100 olarak kabul edilmiş). Böyle olunca uzun dönemde Japon Yeni konut kredisi olanlar iyice sıkışmaya başladılar. Çünkü ödedikleri faiz düşüktü; ama Japon Yeni değerlendiği için zarar etmeye başladılar.

Mutlaka ki hepimiz hemen her gün iş yaşamında ekonomik kararlar alıyoruz. Bu kararları alırken belli bir risk algısı ile hareket ediyoruz. Kimimiz daha çekinken ve tedbirliyiz; kimimiz ise daha cesur ve gözükara. Ama ekonomik kararlarımızı alırken bazı temel ilkelerden de uzaklaşmamalıyız: Uzun dönemli riskler mutlaka hedge edilmelidir. Yani eğer uzun dönemli bir yen kredisi alacaksanız mutlaka uzun dönemli bir yen geliriniz olmalıdır. Yok eğer uzun dönemde bir yen geliriniz yoksa, bu krediyi almamalısınız.

Tabii ki kısa dönemde farklı kararlar alınabilir. Yani üç ay, altı ay; bilemedin dokuz ay. Böyle bir zaman dilimi için yen riski hedge edilmeden gidilebilir. Yani bu kadar kısa dönemde bir şey olmaz; bu risk açık kalabilir diye düşünülebilir. Ama eğer bir yıldan daha uzun bir süre bir döviz kuru riski alacaksanız, mutlaka o dövizden geliriniz olmalıdır. Ya da bazı finansal araçlarla o riski hedge etmelisiniz.

Benzer Borsa Haberleri

• FT: Erdoğan açık farkla kazanmamalı (0)
  İngiliz FT, yine Türkiye'deki seçimleri haber yaptı. ...
• AOL, 800 patenti 1 milyar dolara Microsoft’a sattı (0)
  İnternet medya şirketi American Online (AOL), 800 patent hakkı ve ilgili uygulamalarını Microsoft’a nakit 1 milyar 56 milyon dolara satmayı kabul etti....
• TMSF, 10 AĞUSTOS`TA 6 ARAÇ SATACAK (0)
  Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF),muhammen bedelleri toplamı yaklaşık 65 bin lira olan 6 aracı, 10 Ağustos`tasatışa çıkaracak. TMSF`den yapılan yazılı açıklamada, 6 adet aracın...
• Kaçak avlananların araçları tek adreste toplanacak (0)
  İstanbul İl Balıkçılık ve Su Ürünleri Komisyonu, el konulan gemi ya da teknelerin muhafazası için yedd-i emin alanı belirleyerek, denetimlerde uygulanan idari para ...
• Merkez’den ikinci şok hamle! (0)
  Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, yabancı para zorunlu karşılık oranlarını tüm vadeler için 0,5 puan düşürdü....